Fundacja Kraina Zdrowia

14 lipca 2020 / Dzieci, Rodzina

Czy mogę zostawić dziecko samo w domu?

To pytanie z pewnością zadaje sobie wielu rodziców, kiedy pilnie musi wyjść z domu, by coś załatwić albo chce „wyskoczyć na szybko do sklepu”. Odpowiedź nie jest jednak ani jednoznaczna, ani prosta. Prawnicy odpowiedzą „to zależy”, bowiem faktycznie zależy to od kilku czynników, między innymi poziomu dojrzałości dziecka, indywidualnej oceny rodziców i konkretnej sytuacji.

Przepisy a pozostawienie dziecka bez opieki

W jakim wieku dziecko może zostać samo w domu?

Na próżno szukać wyraźnego przepisu prawnego, który definitywnie rozstrzygałby tę kwestię. Kierunek jednak może nadać art. 106 Kodeksu wykroczeń, który stanowi,  że:

“Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega karze grzywny albo karze nagany”.

Oznacza to, iż pozostawienie bez opieki dziecka do 7 roku życia albo starszego, które jednak nie jest w stanie ustrzec się przed niebezpieczeństwem naraża nas na odpowiedzialność z tego tytułu. 

Pozostawienie dziecka bez opieki

Do penalizacji wystarczy tu sama możliwość potencjalnego zagrożenia, a nie dopiero tragiczny skutek. Określenie „okoliczności niebezpieczne dla zdrowia człowieka” jest pojęciem nieostrym, dającym szerokie spectrum do polemiki, dlatego należy się zawsze odwoływać do zasad zdroworozsądkowych i każdy przypadek oceniać indywidualnie. Wydaje się, że przykładem, który wpasowałby się w ramy tego wykroczenia byłoby pozostawienie dziecka przy bardzo ruchliwej ulicy albo w zamkniętym samochodzie w upalny dzień.

Dziecko samo w domu

Kolejną wskazówkę możemy znaleźć również w kodeksie wykroczeń, bowiem na granicę 7 roku życia wskazuje też art. 82 § 6 o treści:

“Kto zostawia małoletniego do lat 7 w okolicznościach, w których istnieje prawdopodobieństwo wzniecenia przez niego pożaru, podlega karze grzywny albo karze nagany”.

Samodzielny powrót ze szkoły

W tym miejscu warto zwrócić jeszcze uwagę na kwestię samodzielnego poruszania się dzieci po drodze, czyli poszukać odpowiedzi na kolejne pytanie – kiedy moje dziecko może samo wrócić ze szkoły do domu i czy jest to w jakiś sposób uregulowane w polskim prawie? Otóż art. 43 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż:

„Dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi tylko pod opieką osoby, która osiągnęła wiek co najmniej 10 lat”.

Pamiętajmy, że “drogą” określa się nie tylko jezdnię z poboczem, ale również “chodnik, drogę dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych”. 

Wykluczone z tego przepisu są strefy zamieszkania oraz drogi (alejki) przeznaczone wyłącznie dla pieszych. Przekładając powyższe na konkretny przykład, możemy powiedzieć, iż prawo zezwala na samodzielny powrót do domu ze szkoły ośmiolatkowi lub sześciolatkowi pod opieką dziesięcioletniego brata. Jeśli natomiast szkoła czy sklep znajduje się wewnątrz osiedla objętego „strefą zamieszkania”, to nie ma przeszkód ku temu, by młodsze dziecko zmierzało tam samo, o ile jest na to gotowe i nie sprzeciwiają się temu jego rodzice czy inny opiekun prawny.

Kiedy można ukarać rodzica?

Kary za niedopilnowanie dziecka

Należy zauważyć, iż kodeks wykroczeń przewiduje karę grzywny albo karę nagany dla tego:

„Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7, dopuszcza do przebywania małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego”  (art. 89 KW).

Ujmując to najprościej: można ukarać rodzica, który nie dopilnował dziecka poniżej 7 roku życia, jeśli to znajduje się na drodze publicznej czy przechodzi przez tory tramwajowe.

Odpowiedzialność rodzicielska

Na zakończenie warto podkreślić, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym:

 „dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską” (art. 92.), a ta z kolei „obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka z poszanowaniem jego godności i praw” (art. 95. § 1.).

To zatem na rodzicach ciąży odpowiedzialność za zdrowie i bezpieczeństwo dzieci. Wychowują je, mając na uwadze ich dobro oraz znają najlepiej ich poziom dojrzałości i samodzielności. Pamiętajmy, że decyzja o pozostawieniu dziecka samego w domu to jedno, a ponoszenie za to ryzyka to drugie. 🙂 

Autor:

Anna Marcinek

Wolontariuszka Fundacji Prawo dla Mam, prawnik, absolwentka Szkoły Prawa Francuskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studiów podyplomowych na kierunku Prawo karne skarbowe i gospodarcze, a także Prawo medyczne i bioetyka. Interesuje się tematyką praw pacjenta, błędów medycznych i związaną z nimi odpowiedzialnością. Prywatnie żona, mama i miłośniczka swojej labradorki

prawodlamam.pl/team/anna-marcinek

Podziel się!