Fundacja Kraina Zdrowia

nadwrazliwosc oralna
6 lipca 2021 / Dzieci, Zdrowie

Nadwrażliwość oralna

Termin nadwrażliwości oralnej jest coraz częściej poruszanym terminem na różnych forach internetowych. Coraz więcej rodziców zadaje pytania dotyczące wybiórczości pokarmowej. Czy może być to termin, który wpływa na niechęć dziecka do jedzenia? 

Oczywiście, że tak. Skóra powstaje w pierwszym trymestrze ciąży. Do końca trzeciego tygodnia płodowego formują się listki zarodkowe dające początek skórze, układowi nerwowemu i krwionośnemu.

Zmysł dotyku

Dotyk jest jednym z najwolniej rozwijających się i dojrzewających zmysłów. Włókna nerwowe zaczynają mielinizować się i rozwijać już od piątego miesiąca życia wewnątrzpłodowego. Rozwój ten kończy się około dziewiątego roku życia.

Nowo narodzone dziecko ma już dobrze rozwinięty ten zmysł. Dotyk jest wręcz podstawą do rozwoju kondycji emocjonalnej, poznawczej i odpornościowej.

Zmysł dotyku spełnia funkcję obronną. Jeżeli ciało narażone jest na działanie  czynnika szkodliwego, powodującego ból, porusza się, powodując uniknięcie kontaktu z owym czynnikiem. Ruch ten zachodzi automatycznie. Trudności pojawiają się w chwili, gdy informacja z bodźców sensorycznych jest nieprawidłowo przekazywana do punktu odbioru w mózgu. Dochodzi wtedy do niewłaściwej interpretacji, a co za tym idzie nieprawidłowej odpowiedzi na dany bodziec.

 Nadwrażliwość dotykowa

Jednym z dużych problemów (trudności), z którymi spotyka się coraz więcej rodziców małego dziecka, jest nadwrażliwość dotykowa. Jeżeli dziecko ma duży awers przed bodźcem dotykowym, to za każdym razem, gdy widzi dany bodziec, który jest dla niego niebezpieczny, może reagować w różny sposób (często nieakceptowany przez rodziców) – poprzez atak, agresję, płacz, krzyk, wycofanie się z aktywności.

Jak poradzić sobie z nadwrażliwością oralną u dziecka?

Bardzo często pierwszym objawem, z którym spotykają się rodzice i który staje się dla nich najbardziej uciążliwy, jest problem z jedzeniem. Dziecko podczas rozszerzania diety nie chce próbować innych pokarmów. Zdarza się tak, że jadło a tu nagle…

Dlaczego tak się dzieje? Jedną z przyczyn może być nadwrażliwość oralna.

Poniżej kilka objawów nadwrażliwości oralnej:

•    wygórowany odruch wymiotny podczas spożywania posiłków,

•    duże trudności z myciem zębów,

•    problemy z masowaniem, kremowaniem twarzy,

•    protest podczas mycia twarzy,

•    gryzienie, żucie trwałych przedmiotów,

•    częste dławienie się, krztuszenie się podczas spożywania posiłków,

•    unikanie określonych pokarmów,

•    niechęć przed dotykaniem określonych struktur,

•    wyraźne preferencje pokarmowe,

•    unikanie napojów gazowanych.

Podstawowym błędem, który popełnia większość rodziców z powodu dużej awersji dziecka do różnego rodzaju bodźców, jest ograniczenie ich  w obrębie jamy ustnej. Powoduje to powiększenie problemu i brak jakiejkolwiek możliwości radzenia sobie z trudnym przeciwnikiem, jakim jest nadwrażliwość oralna. Zdarza się tak, że z powodu odruchu wymiotnego dzieci mają ogromne trudności z higieną jamy ustnej. Skutkiem tego są problemy z myciem zębów, ale także strach przed  wizytą u stomatologa, ortodonty, czy nawet pediatry, który chce zajrzeć do gardła. 

Terapia małych kroków

Co możemy zrobić? Najlepszym sposobem jest udanie się do specjalisty – terapeuty integracji sensorycznej, który pracuje z małym dzieckiem. Podejmie on próbę terapii nadwrażliwości oralnej opierającej się na zasadzie małych kroków.

Na czym polega ta metoda?

  1. Należy stopniować ilość i natężenie bodźców.
  2. Zawsze zaczynamy od masażu najdalszych części ciała (nie próbujemy masować sfery oralnej).
  3. Masujemy stopy i dłonie dziecka. Dostarczamy mu bardzo dużej ilości bodźców.
  4. Masujemy okolice głowy (szyja, kark) – zmieniamy przy tym natężenie masażu. Jeżeli mamy problem z ustaleniem jak mamy to robić, należy zgłosić się do specjalisty.

Celem wzmocnienia naszych działań mogą być:

•    stymulacja termiczna (dotykanie wewnętrznej i zewnętrznej części buzi naprzemiennie zimną i ciepłą łyżeczką),

•    stymulacja wibracyjna – punktowy masażer wibracyjny, elektryczna szczoteczka do zębów,

•    stymulacja fakturowa – dotykanie twarzy różnego rodzaju fakturami  – piórko, pędzel, puszek, piłeczka, maskotka, kocyk, pieluszka,

•    stymulacja smakowa  – podawanie dziecku małych kawałków różnych owoców,

•    stymulacja węchowa  – zapachy (cytryna, wanilia, lawenda, ocet),

•    podawanie dziecku twardych przekąsek, aby stymulować gryzienie
i żucie.

Ćwiczenia do wykonywania w domu

Bardzo przydatną aktywnością, która powinna wejść w proces odwrażliwiania sfery oralnej, są proste ćwiczenia logopedyczne.  Wymagają one jednak pewnej świadomej aktywności dziecka.

Są to:

•    kląskanie

•    cmokanie

•    picie płynów przez słomkę

•    żucie gumy

•    zaciskanie zębów

•    bańki mydlane

•    chrapanie

•    przenoszenie elementów za pomocą słomki.

Bardzo ważne jest, aby pamiętać, że nadwrażliwość oralna może być powiązana z  nieprawidłowościami związanymi z:

•    koordynacją ssania, połykania i oddychania,

•    rozwojem odruchowych reakcji oralnych,

•    anatomią jamy ustnej (w tym długością wędzidełka języka).

Jeżeli twoje dziecko przejawia jakiekolwiek oznaki związane
z nadwrażliwością, skonsultuj się z terapeutą SI lub neurologopedą.

B. Cytowska, B. Winczura, “Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka”, Kraków Impuls 2008

B. Odowska-Szlachcic, “Terapia integracji sensorycznej”, Gdańsk Harmonia, 2011

J. McGlothlin, K. Rowell, “Jak pomóc dziecku ze skrajną wybiórczością pokarmową?”, Pestka i Ogryzek,  Warszawa 2020

Karmienie małego dziecka wyzwania dla rodzica i terapeuty Materiały z II ogólnopolskiej Konferencji Szkoły Terapii Karmienia „Od Pestki do Ogryzka”  Pestka i Ogryzek  Warszawa 2020

M. Baj-Lieder, R. Ulman-Bogusławska, “O rozwoju Mouthing – czyli polskie dzieci mogą wkładać rączki do buzi”,  Pestka i Ogryzek, Warszawa 2020

S. Masgutowa, “Neurokinezjologiczna Terapia Taktylna dr Swietłany Masgutowej. Metoda pracy z dziećmi i dorosłymi z wyzwaniami w psychoruchowym rozwoju”, 2005

Autor:

Beata Wasilewicz
Beata Wasilewicz

Beata Wasilewicz -  pedagog, neurologopeda terapeuta wczesnego wspomagania, terapeuta integracji sensorycznej i bilateralnej.

Prowadzi Centrum Terapii Dziecięcej Zygzak. 

Pomysłodawczyni Sensopakietu, miejsca w sieci gdzie dzieli się swoją wiedzą. zarówno z rodzicami jak i innymi specjalistami.

Jest autorką pomocy do terapii i wspomagania rozwoju, które rosną wraz z dzieckiem.

www.facebook.com/SensoPakiet-110154317301183/

 

Podziel się!