Fundacja Kraina Zdrowia

Zdrowe dzieci bez próchnicy
16 czerwca 2020 / Dzieci, Zdrowie

Próchnica u dzieci – skąd się bierze, jakie może mieć skutki

Moment, kiedy na świat przychodzi dziecko, to najlepszy czas, aby zacząć wdrażać zdrowe nawyki. W ten sposób na wczesnym etapie zapobiegamy chorobom cywilizacyjnym wynikającym z zaniedbania, takim jak np. próchnica, otyłość czy cukrzyca typu II. Zachorowalność u dzieci na takie choroby jak: próchnica, otyłość czy cukrzyca typu II jest bardzo wysoka z tendencją wzrostową. Dowiedz się skąd bierze się próchnica u dzieci oraz czy małe dzieci są również narażone na próchnicę.

Próchnica u dzieci – najczęściej występująca choroba zakaźna i przewlekła w Polsce?

Próchnica jest to problem dotykający co drugiego trzylatka, 80% pięciolatków i aż 90% siedmiolatków. Na 10 dzieci w wieku 7 lat aż 9 ma próchnicę. Skąd takie statystyki? Rodzice popełniają błędy dietetyczne i nie wprowadzają u dzieci prawidłowych nawyków żywieniowych. Dzieci spożywają za dużą ilość cukrów, jedzą dużo słodzonych pokarmów, piją soki. Często również podjadają między posiłkami. Nie mają wykształconych nawyków higienicznych, nie są objęte regularną opieką stomatologiczną.

Cukry zawarte w pokarmach stanowią pożywkę dla bakterii próchnicotwórczych. Bakterie z cukrów produkują kwasy, a te niszczą szkliwo zębów. Choroba próchnicowa nie dotyczy jedynie jamy ustnej. Bakterie z jamy ustnej mają otwarty dostęp do wszystkich organów w ciele człowieka i mogą je infekować.

Nieleczona próchnica u dzieci:

  1. Zwiększa ryzyko wystąpienia alergii na toksyny bakteryjne.
  2. Powoduje infekcyjne choroby serca i stawów.
  3. Może zaostrzać napady astmy oskrzelowej.
  4. Może utrudniać leczenie chorób, na które już dziecko choruje np. alergii, astmy, cukrzycy, atopowego zapalenia skóry.
  5. Zwiększa ryzyko przedwczesnej utraty zębów mlecznych, uszkodzenia zawiązków zębów stałych, wad zgryzu, wymowy, problemów z żuciem pokarmów.

Konsekwencją próchnicy u dziecka są bolesne powikłania, stres, lęk i cierpienie. A to często wpływa na relacje dziecka z rówieśnikami, zmniejsza pewność siebie malucha i jest źródłem kompleksów – co jest ogromnym wyzwaniem dla całej rodziny.

Usmiechniete dziecko bez prochnicy

Skąd u dziecka pojawiają się bakterie próchnicotwórcze?

Dziecko nie rodzi się z bakteriami próchnicotwórczymi. Dziecko zakaża się bakteriami najczęściej od najbliższego otoczenia (mamy, taty, rodzeństwa i bliskich). Jak najczęściej przekazywane są bakterie wywołujące próchnicę u dziecka? Może tak się stać poprzez:

  • Całowanie dziecka w usta.
  • Oblizywanie smoczka, łyżeczki.
  • Rozdrabnianie pokarmu we własnej buzi
  • Używanie wspólnych sztućców, kubków, szczoteczek.

Dlatego należy eliminować takie zachowania i uczulić najbliższych, aby tego nie robili. Dzięki temu, wraz z dbaniem o higienę, opóźnia się znacznie zasiedlenie jamy ustnej dziecka przez bakterie. W badaniach wykazano, że im wcześniej u dziecka pojawią się bakterie próchnicotwórcze, tym większe ryzyko wystąpienia próchnicy, a także jej aktywności w późniejszym wieku. Udowodniono, że zmniejszenie ilości bakterii próchnicotwórczych u mamy dziecka, w czasie, gdy dziecku wyrzynają się zęby mleczne, zmniejsza ryzyko wystąpienia próchnicy wczesnego dzieciństwa.

Czy małe dzieci również są narażone na działanie próchnicy?

U małych dzieci występuje tzw. próchnica wczesnego dzieciństwa, wcześniej nazywana próchnicą butelkową, próchnicą kwitnącą, okrężną czy wczesną. Przebiega szybko, atakując kolejne zęby. Zdarza się, że atakuje tuż po wyrżnięciu i już dwuletnie dzieci mają zaawansowaną próchnicę.

Najpierw pojawiają się białe matowe plamki w pobliżu dziąseł na górnych siekaczach, które z czasem zmieniają kolor na brązowy.

Próchnica dotyka zazwyczaj dzieci:

  • Karmione butelką czy piersią, które dodatkowo bardzo często piją dosładzane napoje np. herbata, soki czy jedzą słodzone pokarmy w postaci kaszek słodzonych instant, biszkoptów, deserków.
  • Szczególnie narażone są na nią te dzieci, które zasypiają z butelką i są często dokarmiane w nocy. W nocy zmniejsza się wydzielanie śliny, która chroni zęby. O ile do pewnego momentu karmienie nocne jest naturalne, to w chwili, kiedy zaczynają się pojawiać zęby, należy tego unikać.
  • Ryzyko wystąpienia próchnicy we wczesnym dzieciństwie zwiększa się ponad dwukrotnie, jeżeli dziecko jest karmione butelką przed snem lub w nocy po ukończeniu 12. miesiąca życia. Z kolei półtorakrotnie, jeżeli dziecko karmione jest piersią przed snem lub w nocy po ukończeniu 12. miesiąca życia.

Szczególną ostrożność należy też zachować, w sytuacjach:

  1. Gdy mama chorowała w trakcie ciąży lub przyjmowała leki.
  2. Dziecko urodziło się przedwcześnie.
  3. W sytuacji, gdy dziecko wymagało leczenia z podaniem antybiotyków.
  4. Wcześnie pojawiły się pierwsze zęby u dziecka

Powyższe sytuacje mogą spowodować, że dzieci będą podatniejsze na próchnicę.

Najlepiej wdrażać działania profilaktyczne od momentu, kiedy dziecko pojawi się na świecie. Idealnie byłoby zadbać o zdrowe zęby dziecka już na etapie planowania ciąży. Tak, jest to możliwe. Przyszli rodzice powinni wyleczyć chore zęby i zadbać o prawidłową higienę jamy ustnej.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zapobiegania i zaleceń odnośnie próchnicy, to zapraszamy do naszego artykułu na ten temat: Próchnica u dzieci – zapobieganie i zalecenia

Zadbajmy o nasze dzieci razem!

Autor:

Lekarz specjalizujący się w zdrowiu publicznym, ekspert ds. profilaktyki, mama. Prezes i założycielka Fundacji Kraina Zdrowia. Wspólnie z zespołem pomaga rodzicom i pedagogom dbać o zdrowie i rozwój dzieci.

Podziel się!